Biegunka u dzieci i odwodnienie. Jak je rozpoznać i leczyć?

Biegunka u dzieci i odwodnienie. Jak je rozpoznać i leczyć?

Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki u dzieci jest zakażenie wirusowe. Dlatego biegunce często towarzyszą wymioty i gorączka, a choroba może się rozprzestrzeniać (w rodzinie, żłobku, przedszkolu).

Jak rozpoznać biegunkę u dziecka?

Bez względu na wiek dziecka i sposób żywienia, biegunkę rozpoznajemy, gdy:

  • dziecko oddaje znacznie (często dwukrotnie) większą niż zazwyczaj liczbę stolców dziennie
  • zmienia się charakter stolców (są one wodniste lub półpłynne)
  • stolce dziecka zawierają śluz, krew lub ropę.

Według definicji Światowej Organizacji Zdrowia biegunkę rozpoznaje się wtedy, jeśli niemowlę karmione sztucznie oddaje 3 lub więcej luźnych lub wodnistych stolców w ciągu 24 godzin. Definicja ta nie odnosi się do niemowląt karmionych wyłącznie piersią, mogą one bowiem oddawać kilka, a nawet kilkanaście stolców na dobę. U tych dzieci biegunkę rozpoznajemy dopiero wtedy, kiedy zwiększa się nagle częstość oddawania stolców lub zmienia wyraźnie ich charakter.

Przyczyny biegunki

Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki infekcyjnej u dzieci są zakażenia wirusowe, zwłaszcza wywołane przez rotawirusy. Zdecydowanie rzadziej biegunka jest wynikiem infekcji spowodowanej przez bakterie lub zatrucie egzotoksynami. Sporadycznie natomiast przyczyną ostrej biegunki jest zarażenie pierwotniakami lub pasożytami jelitowymi.

Jak często występuje biegunka?

Ostra biegunka jest jedną z najczęstszych chorób dziecięcych i częstą przyczyną hospitalizacji. Do 5. roku życia każde dziecko przechodzi co najmniej jedną infekcję rotawirusową, będącą najczęstszą przyczyną biegunki.

Jak się objawia biegunka?

Biegunce mogą towarzyszyć gorączka, nudności i/lub wymioty, bóle brzucha. W przebiegu biegunki i wymiotów dochodzi do utraty wody i elektrolitów. Jeżeli nie są one skutecznie uzupełniane, następuje odwodnienie, zaburzenia elektrolitowe i kwasica metaboliczna.

Jak postępować, gdy dziecko ma biegunkę?

W domowym leczeniu ostrej biegunki obowiązują trzy podstawowe zasady, należy:

  • podawać dziecku doustnie płyny w większej ilości niż zwykle, tak, aby zapobiec odwodnieniu
  • żywić dziecko tak samo, jak przed wystąpieniem biegunki
  • obserwować, czy u dziecka nie pojawiają się objawy odwodnienia

 

Jakie są sposoby leczenia biegunki?

Zasady nawadniania doustnego

Do nawadniania doustnego najlepiej nadają się płyny o specjalnym składzie, które można nabyć w aptece – tzw. doustne płyny nawadniające. Warto je trzymać na wszelki wypadek w domu i zabierać ze sobą w podróż.

Oprócz płynów o specjalnym składzie stosować można także inne powszechnie dostępne płyny (np. woda, herbata, jogurty, mus i kompot jabłkowy, zupy – dobrze, jeżeli są lekko posolone). Powinno się je podawać od chwili wystąpienia biegunki, tak aby nie dopuścić do odwodnienia.

Ile płynów trzeba podać?

Obowiązuje zasada, że dziecko może pić bez żadnych ograniczeń, najlepiej doustny płyn nawadniający.

Dla orientacji:

  • dziecko poniżej 2 rż. powinno po oddaniu każdego wolnego stolca otrzymać dodatkowo 50—100 ml płynów (¼—½ kubka)
  • dziecko w wieku od 2 do 10 lat – 100–200 ml płynów (½—1 kubek).

Jak należy żywić dziecko z biegunką?

Wbrew obiegowym opiniom obowiązuje zasada, że dziecko z biegunką powinno otrzymywać takie same pokarmy, jakie spożywało przed jej wystąpieniem. W żadnym przypadku nie powinno się dziecka głodzić (stosować długich przerw w jedzeniu).

Jeżeli niemowlę jest karmione piersią, to niezależnie od sposobu nawadniania, przez cały okres trwania biegunki powinno się kontynuować karmienie naturalne. U niemowlęcia karmionego sztucznie mlekiem modyfikowanym można kontynuować jego podawanie co ok. 3 godziny (wyjątek: u dzieci odwodnionych stosuje się 4-godzinny okres wyłącznego nawadniania doustnymi płynami nawadniającymi i dopiero po tym okresie powrót do diety stosowanej przed biegunką).

Najczęściej w przebiegu ostrej biegunki nie ma potrzeby stosowania innych niż zwykle rodzajów mleka modyfikowanego czy ich rozcieńczania. U dzieci starszych należy stosować taką samą dietę, jak przed wystąpieniem biegunki. Dziecko w czasie biegunki na pewno lepiej będzie tolerowało mniejsze porcje, ale podawane często (6–7 razy na dobę) niż duże, ale podawane rzadko.

Badania naukowe dowodzą, że prawidłowe żywienie w biegunce zapobiega niedoborom energetycznym (szczególnie ważne jest to dla dzieci z zaburzeniami stanu odżywienia i/lub częstymi epizodami biegunkowymi w wywiadzie) oraz sprzyja regeneracji nabłonka jelitowego.

Jak postępować z dzieckiem wymiotującym?

W przypadku wymiotów płyny powinno się podawać często, małymi porcjami. Należy pamiętać, że wymioty nie są przeciwwskazaniem do nawadniania doustnego! Należy stosować się do opisanych wyżej zaleceń dotyczących nawadniania, nawet jeśli u dziecka występują wymioty.

Kiedy należy się bezwzględnie skontaktować z lekarzem?

Jeżeli stwierdzisz u dziecka przedstawione niżej objawy, bezzwłocznie skontaktuj się z lekarzem

  • suchy język
  • wybitnie wzmożone pragnienie
  • zapadnięte gałki oczne
  • płacz bez łez
  • rzadkie i skąpe oddawanie moczu
  • chrypka aż do bezgłosu
  • zaburzenia stanu świadomości (np. rozdrażnienie, apatia, senność)
  • liczne, wolne, tryskające stolce, co wiąże się dużą utratą płynów
  • intensywne wymioty
  • gorączka >38°C u niemowląt <3. mż. lub >39°C u dzieci starszych
  • niechęć do jedzenia i picia
  • stolce z krwią
  • brak poprawy.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie biegunki?

O ile zastosowane zostanie właściwe postępowanie (nawadnianie!), w większości przypadków ostra biegunka zakaźna, zarówno wirusowa, jak i bakteryjna, ustępuje samoistnie w ciągu 5—7 dni.

Wymioty towarzyszące biegunce utrzymują się zwykle przez 1—2 dni.

Jak postępować po powrocie do zdrowia?

Decyzję o wstrzymaniu kontaktu z innymi dziećmi (np. w żłobku lub przedszkolu) każdorazowo podejmuje lekarz. Typowe wskazania do ograniczenia kontaktu to:

  • ostra biegunka infekcyjna z krwią,
  • udokumentowane zakażenie enterokrwotocznym szczepem E. coli (O157:H7) lub Shigella – aż do ustąpienia biegunki lub do czasu uzyskania dwóch ujemnych wyników badania bakteriologicznego.

Jak postępować, by uchronić dziecko przed zachorowaniem?

Najtańszym sposobem zapobiegania zakażeniom przewodu pokarmowego jest przestrzeganie elementarnych zasad higieny oraz zasad sanitarnych podczas przygotowywania i przechowywania jedzenia. Zaleca się również szczepienia przeciwko rotawirusom, które w kalendarzu szczepień są ujęte jako szczepienia zalecane.

 

 

 

Źródło: http://pediatria.mp.pl/choroby/ukladpokarmowy/61309,biegunka-ostra